De boven ons gestelden
Mijn favoriete Volkskrantcolumnist Sheila Sitalsing gebruikt al jaren het begrip ‘de boven ons gestelden’ in haar columns. Ze doelt daarmee op de bewindslieden die het kabinetsbeleid – meestal – niet goed uitvoeren. Ook de OR heeft met de boven ons gestelden te maken in het overleg met de bestuurder. Maar als die zich daadwerkelijk als een boven de OR gestelde gedraagt, dan is dat een vorm van grensoverschrijdend gedrag.
Heldere verhoudingen
Samenwerken gaat vooral goed als duidelijk is hoe de betrokkenen zich tot elkaar verhouden. Bij een kabinet is het overzichtelijk geregeld. Er is een duidelijke hiërarchie afgesproken waarbij de minister het voor zijn departement voor het zeggen heeft tot en met de ambtenaar in de laagste schaal die de cao Rijk te bieden heeft. Maar ook de minister heeft rekening te houden met de wensen van zijn collega’s in het kabinet en met de wensen van Tweede en Eerste Kamer. Hij is dan wel boven ons gesteld, maar helemaal eigen baas is die niet.
Hiërarchie
De hiërarchie zorgt – over het algemeen – voor heldere verhoudingen. Wie heeft er wat over wie te zeggen. In het internationale bedrijfsleven wordt dat iets anders geformuleerd: wie rapporteert aan wie. Ook hier heeft de CEO rekening te houden met wat aandeelhouders verlangen of met de stalorders vanuit de internationale holding. Ze zijn voor hun taak ‘besteld’, zoals collega Wim van Santbrink dat uitdrukt.
Samen gestelden
Voor de ondernemingsraad is er geen sprake van boven de OR gestelden. De Wet op de ondernemingsraden (WOR) spreekt over gelijkwaardig overleg tussen OR en bestuurder. De OR is ‘besteld’ door de medewerkers van de onderneming, de bestuurder door aandeel- of toezichthouders, door de internationale holding of desnoods door zichzelf als hij de directeur/grootaandeelhouder is.
Samen zijn OR en bestuurder moreel verantwoordelijk voor het nemen van de juiste besluiten voor onderneming en personeel; ieder vanuit een eigen verantwoordelijkheid.
Vilein fileren
Zo vilein de boven-ons-gestelden fileren zoals Sheila dat soms in een paar woorden of zinnen doet, dat kan ik niet. Er zijn best bestuurders die zo’n kritische analyse wel eens verdienen, maar ik zou elke ondernemingsraad en bestuurder toewensen elkaar daadwerkelijk als gelijkwaardige gesprekspartner te zien en… daarnaar te handelen.