Je moet het maar weten
Onlangs stond ik voor een rek in een grote bouwmarkt vol met boren in allerlei soorten en maten. Er hingen hele dikke boren en hele dunne boortjes; lange en korte. Er hingen houtboren, er hingen metaalboren, steenboren en gatenzagen. Allemaal boren waarvan meteen duidelijk leek te zijn voor welk materiaal ze geschikt waren. Daaruit leidde ik dus af dat de benaming van de boor iets zei over het te boren materiaal. “Boring”, denk je nu waarschijnlijk.
Diamant
Maar nu komt het. Er hing ook een rijtje diamantboren. Volgens mij staat de regio Arnhem/Nijmegen niet bepaald bekend om haar enorme diamantindustrie, dus… waarom hingen er diamantboren tussen de hout-, metaal- en steenboren? Heb ik een hobby-gekte gemist? Nieuwsgierig als ik ben, pakte ik een van de diamantboren en bekeek deze eens goed. Op de verpakking stonden allemaal plaatjes van verschillende soorten tegels en steen, maar geen diamanten! Blijkbaar was die boor daar dus voor, alle eerder bedachte logica ten spijt. Je moet het maar weten.
Onbegrip
Toen ik in de auto naar huis zat – vergeten welk boortje ik ook alweer moest hebben – moest ik denken aan een discussie tussen een ondernemingsraad en een bestuurder eerder die week. Het was zo’n discussie waarbij twee kanten totaal langs elkaar heen praatten, zonder het door te hebben. Ze gebruikten precies dezelfde woorden, maar gaven een heel andere betekenis van die woorden. De bestuurder begreep niet waarom hij niet begrepen werd en de OR vond juist dat hun zorgen niet gehoord werden. Totdat ik beide gesprekspartners vroeg om hun begrippen voor elkaar te definiëren.
Dat is toch logisch?
Gezamenlijk kwamen ze erachter dat ze het helemaal niet over hetzelfde hadden en dat ze het eigenlijk met elkaar eens waren. De bestuurder vroeg na het geven van zijn definitie, hoogstwaarschijnlijk retorisch: “Dat is toch logisch?” Waarop de OR met een andere, óók logische, definitie kwam. Het ging om een begrip waarmee de bestuurder dagelijks in aanraking kwam en de OR niet.
Taalprobleem
Deze situatie kom ik als cursusleider regelmatig tegen, waarbij de OR en de bestuurder het ergens over moeten hebben, maar er een taalprobleem ontstaat door het verschil in kennis en ervaring met bepaalde termen. De enige manier om dit te voorkomen is door vooraf helder te zijn over de gehanteerde definities; eenheid van taal. Over dat een houtboor voor hout is en een diamantboor niet voor diamant, maar voor tegels. Je moet dan ook maar weten, dat een diamantboor ook wel tegelboor wordt genoemd.