OR geroepen tot het midden!
Als je naar het grondidee van de OR kijkt, dan lijkt veel op wat er in de Tweede Kamer gebeurt. Alleen is de bestuurder daar het kabinet, en de OR is de Kamer. Zowel OR en de Kamer zijn gekozen. Voorde ondernemingsraad geldt dat de mogelijke groepen van het personeel (afdelingen, vestigingen, organisatie-onderdelen) moeten zich organiseren en met OR-kandidaten komen, waarop door medewerkers gestemd kan worden! Dát is de gedachte.
Vertegenwoordigen
Net als in onze grondwet kent de WOR geen ‘partijen’ maar wel lijsten van mensen die samen een belang of standpunt vertegenwoordigen. In OR-land gaat dat vaak via de vakbonden, al wordt dat wel minder. En… als je gekozen bent, dan zit je in de Kamer of OR. Samen vertegenwoordig je iedereen die op de loonlijst van je bedrijf/organisatie staat. Dus niet alleen jouw afdeling, vakbond of zo. Als OR draag je samen één standpunt uit.
Achterban raadplegen
Een eventueel onderling verschil van mening of standpunt blijft in beginsel binnen de OR, al kan het een achterbanraadpleging daar vervolgens wel een rol in spelen. Zeg nou eerlijk: hoe vaak raadpleeg je die achterban?… Precies, niet zo vaak dus en meestal alleen bij incidenten. Dat vind ik wel jammer!
Polderen
De OR zelf werkt dus als de eerste polder. Het overleg met de bestuurder is dan vervolgens de tweede polder. In die tweede polder verandert er veel in houding en gedrag, van beide kanten trouwens. Vroeger was controle op de verschillende stappen in de besluitvorming door de bestuurder het hoofddoel; zeg maar art. 25/27 van de WOR en de naleving van de CAO. In de praktijk levert dat een toetsende en controlerende OR op en niet bijdraagt aan een inhoudelijk beter besluit.
Meer invloed, minder controle
Nu schuift dat meer naar in de belangrijke ontwikkelingen je invloed laten gelden. Vaak al ver voor er concrete voorstellen liggen. Artikel 24 is daar – als het goed is – bij behulpzaam, want de voorgenomen besluiten worden daar als eerste aangekondigd.
Dat vraagt nogal wat van elke OR.
Voorlopige standpunten
De OR moet niet alleen weten wat er speelt, maar moet er ook nog wat van vinden en dat vervolgens begrijpelijk voor bestuurder en achterban formuleren. Niet een in beton gegoten en onwrikbaar standpunt, maar wel een opvatting met een duidelijk medewerkersperspectief!
Gewogen midden
Als je dit overziet, dan is de rol van de OR bijna als vanzelf die van het gewogen midden. Het is verbinden het perspectief. Journalist Kemal Rijken schreef er een lezenswaardig boekje over, gericht op Kamer en landsbestuur. De titel is ‘Verbind en heers’ (EAN 9789026369605). Ik denk dat hij gelijk heeft, en dat dat ook voor de OR in grote mate opgaat !