Belang of perspectief?
Wanneer ik aan een OR-lid vraag wat de functie van medezeggenschap is, krijg ik angstvallig vaak hetzelfde antwoord: het vertegenwoordigen van de belangen van de achterban (lees: het personeel). Ook bestuurders, toezichthouders, HR-professionals en zelfs collega-opleiders blijken deze opvatting regelmatig te delen. Hoewel daar zeker een kern van waarheid in zit, vind ik deze benadering te beperkt.
OR als toegevoegde waarde
De ondernemingsraad vertegenwoordigt immers wel degelijk werknemersbelangen, maar zijn toegevoegde waarde reikt verder dan belangenbehartiging alleen. Wie medezeggenschap uitsluitend vanuit dat perspectief bekijkt, doet zichzelf en de onderneming tekort.
‘Al haar doelstellingen’
Artikel 2 van de Wet op de Ondernemingsraden stelt dat een onderneming een ondernemingsraad instelt ten behoeve van de onderneming in al haar doelstellingen. Dát vraagt om een bredere invulling van de rol van de OR dan alleen het bewaken van de positie van werknemers. De ondernemingsraad kan namelijk een unieke bijdrage leveren aan de kwaliteit van besluitvorming binnen ondernemingen.
Meer dan werknemersbelangen
Daarom spreek ik liever over het werknemersperspectief dan uitsluitend over werknemersbelangen. Dat perspectief omvat meer dan de vraag wat gunstig of ongunstig is voor medewerkers. Het bestaat ook uit kennis van de dagelijkse praktijk, inzicht in de uitvoerbaarheid van beleid, ervaring met werkprocessen en zicht op de menselijke gevolgen van keuzes binnen de onderneming. Juist díe inzichten zijn vaak van grote waarde voor bestuurders en beleidsmakers.
Blinde vlekken voorkomen
Door dit representatieve werknemersperspectief in te brengen, vergroot de ondernemingsraad de context waarbinnen besluiten worden genomen. Het helpt blinde vlekken te voorkomen, maakt beter gebruik van de collectieve kennis en ervaring van medewerkers en vergroot de kans dat veranderingen daadwerkelijk succesvol binnen de onderneming kunnen worden gerealiseerd. Daarmee levert medezeggenschap niet alleen een bijdrage aan het draagvlak voor besluiten, maar ook aan de kwaliteit ervan.
Toetsstenen
Dat betekent niet dat de belangen van werknemers onbelangrijk zijn. Integendeel. Een veilige, gezonde en prettige werkomgeving, eerlijke arbeidsvoorwaarden en respectvolle arbeidsverhoudingen blijven essentiële toetsstenen bij iedere verandering binnen de onderneming. De ondernemingsraad heeft de verantwoordelijkheid om daar aandacht voor te vragen en deze aspecten mee te wegen in zijn oordeel.
Duurzaam en lange termijn
Maar een ondernemingsraad die zich uitsluitend richt op die belangen, benut slechts een deel van zijn potentieel. Goed functionerende medezeggenschap kijkt ook naar de langere termijn en naar het duurzame voortbestaan van de onderneming. Zij onderzoekt hoe de belangen van medewerkers, de kwaliteit van het werk en het succes van de onderneming met elkaar in verbinding kunnen worden gebracht.
Medezeggenschap is daarom meer dan belangenbehartiging alleen. Haar kracht ligt in het inbrengen van een werknemersperspectief dat besluitvorming verrijkt, blinde vlekken helpt voorkomen en bijdraagt aan het duurzame succes van de onderneming én haar medewerkers.