Een goede kok maakt nog geen goede chef
In een vorig leven was ik kok. Geen hoogvlieger maar wel een verdienstelijk lid van de brigades waar ik gedurende mijn culinaire carrière onderdeel van was. Naast mijn passie voor het fabriceren van smaakvolle gerechten vond ik het ook boeiend om een keukenorganisatie van dichtbij mee te maken. Om elke dag, tijdens elk service, voor elke tafel, elk gerecht perfect te bereiden was niets minder dan een militair regime nodig. Het managen van een brigade opgeschoten pubers vroeg het uiterste van het leidinggevende kader en in het bijzonder van de oppergod in de keuken: de Chef-kok.
Leiding geven
Gevreesd en geadoreerd; de Chef is de Alfa en de Omega in elk zichzelf respecterende restaurantkeuken. De Chef ziet erop toe dat elk gerecht wat de keuken verlaat aan de, door de Chef opgestelde, standaarden voldoet. Daarnaast stuurt de Chef de brigade aan door, bij voorkeur in het Frans, bevelen te scanderen die door zijn troepen trouw wordt beantwoord met een “Bon Chef!” Kortom, op papier een geoliede machine die in staat is om voor elke gast een smaakvolle ervaring te creëren. De praktijk is echter anders.
Prestatiedruk
Koks zijn ook mensen en mensen zijn bijzonder complexe organisatieonderdelen. Combineer deze complexiteit met de gigantische prestatiedruk van een sterrenrestaurant en je krijgt een prachtige formule voor sappige realityshows waar de kijkers smullen van alles wat misgaat als mensen zich als mensen gedragen. U heeft vast al wel eens Gordon Ramsey horen fulmineren of wellicht heeft u het recente nieuwsbericht gelezen over de sadistische trekjes van René Redzepi.
Niet eenvoudig
Het is helemaal niet makkelijk om Chef-kok te zijn. Sterker nog, ik heb in mijn korte carrière maar weinig Chef-koks meegemaakt die, naast geweldige koks, ook uitstekende leiders waren. De schrijnende werkelijkheid is dat er in menig keuken trieste situaties afspelen van alcohol- en drugsmisbruik, mentale problemen en sociale onveiligheid. Leidinggeven is een ambacht, net als koken. Maar het zijn nadrukkelijk verschillende ambachten die elk om hele specifieke competenties vragen.
De hiërarchische organisatieladder
En toch blijven we carrière maken gelijkstellen met het beklimmen van de hiërarchische organisatieladder. Alsof het excelleren in je vak toegang geeft tot het, nog niet aangeboorde maar wel aangeboren, vermogen om mensen te stimuleren, leiden en coachen. Het resultaat van deze collectieve dwaling is dat heel veel mensen worstelen met hun taken als leidinggevende die ze zo gretig hebben aangenomen toen deze hen werden aangeboden in een verpakking van grootse beloftes en financiële voorspoed.
Leiderschap als ambacht
Misschien moeten we leiderschap zien als een eigen ambacht, met een eigen unieke set competenties. En misschien moeten we het beloningssysteem baseren op de mate waarin je presteert binnen je ambacht. Niet op basis van hoeveel ‘mensen je onder je hebt’. Waardevolle kennis en ervaring uit het werkveld hoeft ook niet per se te worden meegenomen door een manager. Daar hebben we medezeggenschap al voor bedacht.